स्वयंप्रेरित सामाजिक विकास संस्था भेट अहवाल

विकास प्रकल्प भेट अहवाल

स्वयंप्रेरित सामाजिक विकास संस्था संगमनेर , संचालित स्वयंप्रेरित बालाश्रम

स्वयंप्रेरित ही भारतामध्ये एच आय व्ही आणि एड्स पॉझिटिव्ह मुलांसाठी काम करणारी एक संस्था आहे .

३० ऑगस्ट १९९९ रोजी संतोष पवार यांनी आपल्या सहकाऱ्यांसोबत मिळून ही  संस्था सुरु केली . ही संस्था नोंदणीकृत आहे . आत्तापर्यंत एच आय व्ही आणि एड्स पॉझिटिव्ह १८३ लोकांना तसेच ४२ मुलांना या संस्थेने मदत केली आहे . आजच्या स्थितीत संस्थेत रेड लाईट भागातील २२ मुले असून त्यामध्ये १४ मुले आणि ८ मुली आहे . यापैकी ४ मुले आणि २ मुली अशी सहा मुले पॉझिटिव्ह आहेत . आई वडील पॉझिटिव्ह असल्याने त्यांना या आजाराला सामोरे जावे लागले . या सर्वांवरती जवळच असणाऱ्या लोणी ता . राहता , जि  . अहमदनगर  येथील ART सेन्टरला औषधोपचाराची व्यवस्था केलेली आहे . प्रत्येक महिन्याला या मुलांना औषोधोपचार घेण्यासाठी नेले जाते. जिल्यात एकूण १३,५०० पॉझिटिव्ह रुग्ण असल्याची माहिती स्वतः जिल्हा रुग्णालयानेच दिली आहे . ज्यामध्ये ३,५०० मुले , ८ हजार स्त्रिया आणि बाकी बालके व पुरुष आहेत . यात पुरुषांचे प्रमाण महिलांच्या तुलनेत जास्त आहे .

नवीन शासन निर्णयानुसार मुलांची आणि मुलींची व्यवस्था स्वतंत्र करण्यास सांगितले आहे . यामागे लैंगिक अत्याचाराची वाढती संख्या हे कारण आहे . मुलींच्या राहण्याची व्यवस्था कशी असावी यासंदर्भात स्पष्ट निकष असून ते पूर्ण केले तरच संस्था चालवण्याची परवानगी दिली जाईल असे निर्देश आहेत  . यासाठी संगमनेर पासून जवळ असलेल्या रायतवाडी फाट्याजवळ पुणे नाशिक रोडवर भिक मागणाऱ्या मुली , रेड लाईट एरियातील मुली आणि वंचित स्त्रिया यांच्यासाठी  "सेवासंगम" नावाने नवीन प्रकल्प सुरु करत आहे . ज्यासाठी जमीन खरेदी झाली असून पायाभरणीचे काम पूर्ण झाले आहे . पुढील कामासाठी देखील समाजातून निधी उभा करण्याचे काम सुरु असून त्यासाठी जमीन खरेदी केली आहे , इमारत बाकी आहे .

भविष्यात गाडगे बाबांच्या संकल्पनेतील सर्वांना खुली असणारी धर्मशाळा सुरु करण्याचा विचार आहे ज्यामुळे अनेकांना त्याचा फायदा घेता येईल . समाजात असे अनेक मुले आहेत ज्यांना अजूनही शिक्षण मिळत नाही . आजही अनेक ठिकाणी बालकामगार काम करतात त्याचे वाईट वाटते . अशा मुलांसाठी  भविष्यात  खूप काम करणार आहे .


संस्थेची उद्दिष्ट्ये -

१. अपंगांना शिक्षण आणि सामाजिक सेवा देण्यासाठी वसतिगृहांची सोया करणे .

२. आदिवासी  भागातील लोकांना सामाजिक आर्थिक सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक विकासासाठी मदत करणे

३. गरजू तरुणांना रोजगार पुरवणे .

४. एच आय व्ही बाधित कुटुंबांच्या पुनर्वसनासाठी मदत करणे .

५. वंचित मुलांसाठी बाळ संगोपन केंद्र उभारणे .

६. मुलांसाठी कौशल्य प्रशिक्षण केंद्र सुरु करणे .

७. व्यसनमुक्ती केंद्र .


संस्थेच्या सेवा सुविधा -

१. प्राथमिक आरोग्य केंद्र

२. व्यसनमुक्ती केंद्र

३. तरुणांसाठी समुपदेशन केंद्र

४. चाईल्ड लाइन

५. पथनाट्य केंद्र .



संस्थेमध्ये मुलांना वाचण्यासाठी ग्रंथालयाची सुविधा  उपलब्ध आहे . सोबतच संगणक प्रशिक्षणासाठी संगणक आणि सोबत विजेचा अडथळा येऊ नये यासाठी इन्व्हर्टरची व्यवस्था देखील आहे . पिण्याचे स्वच्छ पाणी , खेळण्यासाठी साहित्य आणि सोबत मैदान यामुळेही मुलांचे दैनंदिन जगणे अधिक मोकळे आणि आनंदी दिसले . स्वतंत्र स्वयंपाक खोली आणि सोबत स्वयंपाकाची पुरेशी भांडी  व्यवस्था परिपूर्ण करतात स्वयंपाक खोलीतील प्रत्येक वस्तू हि समाजातील कोणत्या ना कोणत्या घटकाने दान अथवा मदत स्वरूपात दिलेली होती .

निवासासाठी ,खाट,  गादी आणि इतर कपडे संस्थेत पुरविलेले आहेत . झोपण्यासाठीची खोली मोठी आणि स्वच्छ ठेवण्यात आलेले होते . त्याच हॉलमध्ये एक फळ असून त्याचा वापर मुलांपासून भेटीसाठी येणाऱ्या पाहुण्यांपर्यंत झालेला दिसला . मुलांना वापरण्यासाठी लागणारी सर्व कपडे हे देखील समाजातील मदत आणि दानातूनच पूर्ण केली जाते . त्यात काही नवीन कपडे तर काही जुनी परंतु सुस्थितीतील कपडे होती . या सर्वच साधनांसह हि सर्व मुले आनंदाने दैनंदिन काम करत असतांना बघायला मिळाले .